Noia 64 apps cervisia.png Αυτή η σελίδα είναι ακόμη υπό κατασκευή    


Παράρτημα:Γραμματική (αρχαία ελληνικά) » Παράρτημα:Ουσιαστικά » 1η κλίση :: 2η κλίση :: 3η κλίση :: ανώμαλα

1η κλίσηΕπεξεργασία

Κατηγορία:Ουσιαστικά 1ης κλίσης (αρχαία ελληνικά)

  • Είναι αρσενικά ή θηλυκά με χαρακτηριστικό τους το άλφα στην κατάληξη (σε -ας, σε ). Γι' αυτό λέγεται και Α-κλίση. Αλλά και καταλήξεις -ης, (δείτε την #Ετυμολογία των καταλήξεων)
  • Κατηγορίες: #ασυναίρετα, «#συνῃρημένα»
  • μπορεί να είναι οξύτονα/περισπώμενα, παροξύτονα/προπερισπώμενα ή προπαροξύτονα

ΠηγέςΕπεξεργασία

ΑσυναίρεταΕπεξεργασία

Πίνακας καταλήξεων 1ης κλίσης

αρσενικό ενικός θηλυκό ενικός πληθυντικοί δυϊκοί
ον. -ᾱς -ης -ᾱ -ᾰ * -ᾰ * -αι -ᾱ
γεν. -ου -ου -ᾱς -ᾱς -ης -ης -ων -αιν
δοτ. -ᾳ -ῃ -ᾳ -ᾳ -ῃ -ῃ -αις -αιν
αιτ. -ᾱν -ην -ᾱν -ᾰν -ᾰν -ην -ᾱς -ᾱ
κλ. -ᾱ -η (ή-ᾰ)* -ᾱ -ᾰ -ᾰ -αι -ᾱ

Παραδείγματα: νεανίας, ταμίας - Ἀτρείδης, Κρονίδης, πολίτης - ποιητής, βουλευτής - στρατιά, φρουρά - πολιτεία, σοφία -γλῶσσα, Μοῦσα - τράπεζα, μάχαιρα - νύμφη, τιμή

en:Appendix:Ancient Greek declension tables/first

Γενικοί κανόνες 1ης κλίσηςΕπεξεργασία

  • οι καταλήξεις του πληθυντικού/δυϊκού είναι ίδιες και για τα αρσενικά και για τα θηλυκά
  • η γενική πληθυντικού είναι πάντοτε περισπώμενη (-ῶν) Εξαίρεση: οἱ ἐτησίαι, τῶν ἐτησίων (του σπάνιου ὁ ἐτησίας)
  • όπου υπάρχει -ᾱς, είναι πάντα μακρό
  • το άλφα της αιτιατικής και κλητικής του ενικού έχει την ίδια ποσότητα (προσωδία) με της ονομαστικής ενικού

ΠαρατηρήσειςΕπεξεργασία

Το τελικό άλφα:

  • Το καθαρό α της 1ης κλίσης: αν πριν από την κατάληξη υπάρχει φωνήεν ή ρο. Είναι μακρόχρονο και διατηρεί το α σε όλες τις πτώσεις.
  • Το μη καθαρό α της 1ης κλίσης: αν πριν από την κατάληξη υπάρχει σύμφωνο εκτός από το ρο. Είναι βραχύχρονο και στη γενική και δοτική του ενικού τρέπεται σε ⟨η

Για την κλητική της 1ης κλίσης:

Ετυμολογία των καταλήξεωνΕπεξεργασία

Οι καταλήξεις της 1ης κλίσης είναι «φαινομενικές». Προήλθαν από συγχώνευση του χαρακτήρα του θέματος + κατάληξη. Όπως

ονομαστική ενικού: ταμίας < θέμα ταμιᾱ- +
αιτιατική πληθυντικού: τοὺς ταμίας < θέμα ταμιᾱ- + -νς (Κανόνας #νσ αποβολής του νι)
γενική πληθυντικού: τῶν ταμιῶν < θέμα ταμιᾱ- (ταμιά-) + -ων

Γιατί υπάρχουν και καταλήξεις σε ήτα, αφού βρισκόμαστε στην Α-κλίση;

  • (Χρειάζεται επεξεργασία)

ΣυνηρημέναΕπεξεργασία

...

ΠίνακεςΕπεξεργασία

αΕπεξεργασία

αρσενικά παροξύτονα σε -αςΕπεξεργασία

Όπως νεανίας, ταμίας. Κατάληξη, σε -ῐᾱς

Κατηγορία:νεανίας

9 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις - 10 λέξεις 
!! Εξαίρεση: γενική πληθυντικού -ίων στο: οἱ ἐτησίαι (πληθυντικός του σπάνιου ελληνιστικού ενικού: ὁ ἐτησίας)

↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
νεᾱνῐᾱ-
ονομαστική νεανίᾱς οἱ νεανίαι
      γενική τοῦ νεανίου τῶν νεανιῶν
      δοτική τῷ νεανί τοῖς νεανίαις
    αιτιατική τὸν νεανίᾱν τοὺς νεανίᾱς
     κλητική ! νεανί νεανίαι
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  νεανί
γεν-δοτ τοῖν  νεανίαιν


θηλυκά σε -α οξύτοναΕπεξεργασία

  • Υπάρχουν και περισπώμενα; Ναι, αλλά είναι #συνηρημένα, γι' αυτό άλλωστε παίρνουν περισπωμένη. Δείτε το #μνάα>μνᾶ
Κατηγορία:στρατιά

19 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις - 24 λέξεις 

Πρότυπο:grc-κλίση-'στρατιά'

θηλυκά σε -α παροξύτονα ή προπερισπώμεναΕπεξεργασία

Όπου το «καθαρό α» (που ακολουθεί το ρο ή φωνήεντα) είναι κανονικά μακρό. Αλλά δείτε και τις !!εξαιρέσεις στις #Παρατηρήσεις
Το «μη καθαρό α» είναι βραχύ, και μετατρέπεται σε η στη γενική και δοτική του ενικού.

Κατηγορία:χώρα

50 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις - 51 λέξεις 
Καθαρό α (μακρό) μετά από ρο ή φωνήεν.
 

Υποκατηγορία:σοφία

194 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις - 206 λέξεις 
Ειδικότερα: καθαρό α (μακρό) μετά από δίχρονο φωνήεν
που είναι βραχύ και οξύνεται.

↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
ονομαστική χώρ αἱ χῶραι
      γενική τῆς χώρᾱς τῶν χωρῶν
      δοτική τῇ χώρ ταῖς χώραις
    αιτιατική τὴν χώρᾱν τὰς χώρᾱς
     κλητική ! χώρ χῶραι
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  χώρ
γεν-δοτ τοῖν  χώραιν
↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
ονομαστική σοφί αἱ σοφίαι
      γενική τῆς σοφίᾱς τῶν σοφιῶν
      δοτική τῇ σοφί ταῖς σοφίαις
    αιτιατική τὴν σοφίᾱν τὰς σοφίᾱς
     κλητική ! σοφί σοφίαι
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  σοφί
γεν-δοτ τοῖν  σοφίαιν
Το δίχρονο φωνήεν της παραλήγουσας είναι βραχύ.
Υποκατηγορία:σφαῖρα (εξαιρέσεις)

8 λέξεις 
!! Εξαίρεση: καθαρό α που όμως είναι βραχύ.

Κατηγορία:γλῶσσα

25 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις - 27 λέξεις 
Μη καθαρό α (βραχύ). Μετατρέπεται σε .
Έτσι κλίνονται και οι θηλυκές μετοχές σε -οῦσα (οὖσα, θηλυκό του ὤν, η ἐπιοῦσα, θηλυκό του ἐπιών)

↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
ονομαστική σφαῖρ αἱ σφαῖραι
      γενική τῆς σφαίρᾱς τῶν σφαιρῶν
      δοτική τῇ σφαίρ ταῖς σφαίραις
    αιτιατική τὴν σφαῖρᾰν τὰς σφαίρᾱς
     κλητική ! σφαῖρ σφαῖραι
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  σφαίρ
γεν-δοτ τοῖν  σφαίραιν
Εδώ, το καθαρό α (που ακολουθεί το ρ ή φωνήεν)
δεν είναι μακρό, αλλά κατ' εξαίρεσιν, βραχύ.
↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
ονομαστική γλῶσσ αἱ γλῶσσαι
      γενική τῆς γλώσσης τῶν γλωσσῶν
      δοτική τῇ γλώσσ ταῖς γλώσσαις
    αιτιατική τὴν γλῶσσᾰν τὰς γλώσσᾱς
     κλητική ! γλῶσσ γλῶσσαι
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  γλώσσ
γεν-δοτ τοῖν  γλώσσαιν

θηλυκά σε -α προπαροξύτοναΕπεξεργασία

...

ηΕπεξεργασία

...