για τους συντάκτες: Κατηγορία:Πρότυπα για 1κλιτα
Περιεχόμενα

Κλιτικοί πίνακες

α #στρατιά, #χώρασοφία/γλῶσσa, #θάλασσα/βοήθεια
#Λουκᾶς
η #ψυχή, #γνώμη, #ποιητής, #στρατιώτης και τα -ίδης
συνηρημένα #μνᾶ, -έα/#συκῆ, -έη/#γαλῆ, Βορέας/#Βορρᾶς, -έας/#Ἑρμῆς
ανώμαλα 1ης κλίσης   

Ετυμολογία των καταλήξεων - καθαρό άλφα
Κανόνες 1ης κλίσης

κλητική αρσενικών σε -ης
συνηρημένα
Πηγές

1η κλίσηΕπεξεργασία

Κατηγορία:Ουσιαστικά 1ης κλίσης (αρχαία ελληνικά)
Η πρώτη κλίση των ουσιαστικών ονομάζεται και άλφα-κλίση, επειδή το θέμα των λέξεων λήγει πάντα σε άλφα. Επίσης, η κατάληξη διαμορφώνεται σε -ας, σε (αλλά και με παραλλαγή σε -ης, ). Δείτε την #ετυμολογία των καταλήξεων.
Κυριαρχούν τα θηλυκά, αλλά υπάρχουν και μερικά αρσενικά.

ΠηγέςΕπεξεργασία

ΠίνακεςΕπεξεργασία

αΕπεξεργασία

θηλυκά σε -ά οξύτοναΕπεξεργασία

για τους συντάκτες: {{grc-κλίση-'στρατιά'}}
※ νέα ελληνικά
#όπως «καρδιά»
  • Υπάρχουν και περισπώμενα; Ναι, αλλά είναι #συνηρημένα, γι' αυτό άλλωστε παίρνουν περισπωμένη. Δείτε το #μνάα>μνᾶ
Κατηγορία:στρατιά   25 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 30 λέξεις 
↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
στρᾰτιᾱ-
ονομαστική στρατιᾱ́ αἱ στρατιαί
      γενική τῆς στρατιᾶς τῶν στρατιῶν
      δοτική τῇ στρατι ταῖς στρατιαῖς
    αιτιατική τὴν στρατιᾱ́ν τὰς στρατιᾱ́ς
     κλητική ! στρατιᾱ́ στρατιαί
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  στρατιᾱ́
γεν-δοτ τοῖν  στρατιαῖν
 

 

θηλυκά σε -α παροξύτοναΕπεξεργασία

για τους συντάκτες: {{grc-κλίση-'χώρα'}}
※ νέα ελληνικά όπως «σοφία»

Ομάδα 'χώρα'   368 λέξεις.  θηλυκά παροξύτονα ή προπερισπώμενα σε -α, με γενική -ας ή -ης

Για τον τονισμό τους, δύο παράγοντες:

  • 1) η παραλήγουσα είναι βραχεία ή μακρά;
  • 2) η κατάληξη άλφα -α είναι βραχεία ή μακρά;
    • Το καθαρό α είναι μακρό. Ακολουθεί το ρο ή φωνήεντα. Αλλά δείτε και τις !!εξαιρέσεις στις #Παρατηρήσεις
    • Το «μη καθαρό α» είναι βραχύ, και μετατρέπεται σε η στη γενική και δοτική του ενικού.
    Δείτε τους κανόνες για το «καθαρό α»

Διατηρείται το -α στη γενική και δοτική ενικού; (γενική σε -ας ή -ης και δοτική σε -ᾳ ή -ῃ)

  • Tι λογής είναι ο φθόγγος που προηγείται;
    • Αν είναι σύμφωνο (εκτός από το ρο) τότε έχουμε γενική σε -ης
    • αλλιώς, σε -ας
με μακρά παραλήγουσα με βραχεία παραλήγουσα
Κατηγορία:χώρα με μακρά παραλήγουσα

40 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 46 λέξεις 
Καθαρό α (μακρό) μετά από ρο ή φωνήεν όταν προηγείται μακρό φωνήεν
H ονομαστική πληθυντικού περισπάται.
!! Εξαιρέσεις:

  • το καθαρό άλφα βραχύ: δείτε #σφαῖρα
  • θα έπρεπε να έχουν έχουν ήτα στη γενική και δοτική, αφού προηγείται σύμφωνο εκτός από ρο, αλλά έχουν άλφα:
    Ἄβα
    • Η Σουσάννα, με διπλή κλίση, γενική σε -ης και σε -ας
Κατηγορία:φαρέτρα με βραχεία παραλήγουσα

14 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις - 14 λέξεις 
Καθαρό α (μακρό) μετά από ρο ή φωνήεν όταν προηγείται βραχύ φωνήεν.
Η ονομαστική πληθυντικού οξύνεται.
Επίσης: όταν προηγείται δίχρονο φωνήεν που είναι βραχύ όπως στις λέξεις σε -ία
Κατηγορία:σοφία με βραχύ δίχρονο στην παραλήγουσα
238 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις - 257 λέξεις 
Καθαρό α (μακρό) μετά από ρο ή φωνήεν όταν προηγείται βραχύ φωνήεν.

↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
ονομαστική χώρ αἱ χῶραι
      γενική τῆς χώρᾱς τῶν χωρῶν
      δοτική τῇ χώρ ταῖς χώραις
    αιτιατική τὴν χώρᾱν τὰς χώρᾱς
     κλητική ! χώρ χῶραι
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  χώρ
γεν-δοτ τοῖν  χώραιν

Επίσης: αν προηγείται δίχρονο φωνήεν που είναι μακρό.

↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
ονομαστική φαρέτρ αἱ φαρέτραι
      γενική τῆς φαρέτρᾱς τῶν φαρετρῶν
      δοτική τῇ φαρέτρ ταῖς φαρέτραις
    αιτιατική τὴν φαρέτρᾱν τὰς φαρέτρᾱς
     κλητική ! φαρέτρ φαρέτραι
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  φαρέτρ
γεν-δοτ τοῖν  φαρέτραιν
↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
ονομαστική σοφί αἱ σοφίαι
      γενική τῆς σοφίᾱς τῶν σοφιῶν
      δοτική τῇ σοφί ταῖς σοφίαις
    αιτιατική τὴν σοφίᾱν τὰς σοφίᾱς
     κλητική ! σοφί σοφίαι
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  σοφί
γεν-δοτ τοῖν  σοφίαιν
Το δίχρονο φωνήεν της παραλήγουσας είναι βραχύ.
Υποκατηγορία:σφαῖρα (εξαιρέσεις)

11 λέξεις 
!! Εξαίρεση: 10 παροξύτονες λέξεις με καθαρό α που όμως είναι βραχύ αντί μακρό.
Βραχύ είναι και σε όλες τις προπαροξύτονες λέξεις (όπως γέφυρα)

↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
ονομαστική σφαῖρ αἱ σφαῖραι
      γενική τῆς σφαίρᾱς τῶν σφαιρῶν
      δοτική τῇ σφαίρ ταῖς σφαίραις
    αιτιατική τὴν σφαῖρᾰν τὰς σφαίρᾱς
     κλητική ! σφαῖρ σφαῖραι
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  σφαῖρ
γεν-δοτ τοῖν  σφαίραιν
Εδώ, το καθαρό α (που ακολουθεί το ρ ή φωνήεν)
δεν είναι μακρό, αλλά κατ' εξαίρεσιν, βραχύ.

Δείτε τις Σημειώσεις γι' αυτές τις εξαιρέσεις.

Κατηγορία:γλῶσσα με μακρά παραλήγουσα

13 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις - 18 λέξεις 
Μη καθαρό α (βραχύ). Γενική και δοτική ενικού με η.
Παραλήγουσα μακρά.
Έτσι κλίνονται και οι θηλυκές μετοχές σε -οῦσα (οὖσα, θηλυκό του ὤν, η ἐπιοῦσα, θηλυκό του ἐπιών)

Κατηγορία:δόξα με βραχεία παραλήγουσα

16 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις - 21 λέξεις 
Μη καθαρό α (βραχύ). Γενική και δοτική ενικού με η.
Παραλήγουσα βραχεία.

↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
ονομαστική γλῶσσ αἱ γλῶσσαι
      γενική τῆς γλώσσης τῶν γλωσσῶν
      δοτική τῇ γλώσσ ταῖς γλώσσαις
    αιτιατική τὴν γλῶσσᾰν τὰς γλώσσᾱς
     κλητική ! γλῶσσ γλῶσσαι
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  γλώσσ
γεν-δοτ τοῖν  γλώσσαιν
↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
ονομαστική δόξ αἱ δόξαι
      γενική τῆς δόξης τῶν δοξῶν
      δοτική τῇ δόξ ταῖς δόξαις
    αιτιατική τὴν δόξᾰν τὰς δόξᾱς
     κλητική ! δόξ δόξαι
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  δόξ
γεν-δοτ τοῖν  δόξαιν

!! Εξαιρέσεις:

  • θα έπρεπε να έχουν έχουν ήτα στη γενική και δοτική, αφού προηγείται σύμφωνο εκτός από ρο, αλλά έχουν άλφα:
    Ἄβα,


θηλυκά σε -α προπαροξύτοναΕπεξεργασία

για τους συντάκτες: {{grc-κλίση-'θάλασσα'}}
※ νέα ελληνικά
#όπως «θάλασσα»

Ομάδα 'θάλασσα'   78 λέξεις.  θηλυκά προπαροξύτονα σε -α, με γενική -ας ή -ης

Προπαροξύτονα θηλυκά ουσιαστικά σε , πάντα βραχύ (ακόμη και το «καθαρό άλφα».
Γενική ενικού -ας, δοτική ενικού -ᾳ, όταν προηγείται σύμφωνο εκτός από ρο. Τα προπαροξύτονα με με «καθαρό α» το έχουν κατ' εξαίρεσιν βραχύ. (Σημειώσεις)
Γενική ενικού -ης, δοτική ενικού -ῃ όταν προηγείται το ρο ή φωνήεντα.

Κατηγορία:βοήθεια

43 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις - 54 λέξεις 

Κατηγορία:θάλασσα

23 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 24 λέξεις 

↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
ονομαστική βοήθει αἱ βοήθειαι
      γενική τῆς βοηθείᾱς τῶν βοηθειῶν
      δοτική τῇ βοηθεί ταῖς βοηθείαις
    αιτιατική τὴν βοήθειᾰν τὰς βοηθείᾱς
     κλητική ! βοήθει βοήθειαι
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  βοηθεί
γεν-δοτ τοῖν  βοηθείαιν
↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
ονομαστική θάλασσ αἱ θάλασσαι
      γενική τῆς θαλάσσης τῶν θαλασσῶν
      δοτική τῇ θαλάσσ ταῖς θαλάσσαις
    αιτιατική τὴν θάλασσᾰν τὰς θαλάσσᾱς
     κλητική ! θάλασσ θάλασσαι
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  θαλάσσ
γεν-δοτ τοῖν  θαλάσσαιν

αρσενικά σε -ας παροξύτοναΕπεξεργασία

για τους συντάκτες: {{grc-κλίση-'νεανίας'}}
※ νέα ελληνικά
#όπως «γαλαξίας»

Ομάδα 'νεανίας'   18 λέξεις.  αρσενικά παροξύτονα σε -ας, με γενική -ου
Πρωτόκλιτα αρσενικά παροξύτονα σε -ας

Κατηγορία:νεανίας   9 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 11 λέξεις 
↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
νεᾱνῐᾱ-
ονομαστική νεανίᾱς οἱ νεανίαι
      γενική τοῦ νεανίου τῶν νεανιῶν
      δοτική τῷ νεανί τοῖς νεανίαις
    αιτιατική τὸν νεανίᾱν τοὺς νεανίᾱς
     κλητική ! νεανί νεανίαι
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  νεανί
γεν-δοτ τοῖν  νεανίαιν
Το φωνήεν της παραλήγουσας είναι βραχύ.

με βραχεία παραλήγουσα, πάντα με οξεία, και στον πληθυντικό

  • όπως τα σε -βόας όπως βαρυβόας
  • δεν έχουμε σε -έαςαυτά είναι από -εύς και είναι τριτόκλιτα, με πληθυντικό -εῖς

Από τις δίχρονες παραλήγουσες

  • βραχύ έχουν πάντοτε το γιώτα τα σε -ίας, -ίδας (Θυμηθείτε ότι το εντελώς τελικό ⟨αι⟩ και ⟨οι⟩ λογαριάζεται για βραχύ στους κλιτικούς τύπους).
  • -ύας με ύψιλον βραχύ: ο μανδύας - οἱ μανδύαι με οξεία.
  • -άδας καιάδας - ΕΚΚΡΕΜΟΤΗΤΑ

Παρατηρήσεις
Στη γενική πληθυντικού τῶν -ῶν

  • !! Εξαίρεση: γενική πληθυντικού -ίων στο: οἱ ἐτησίαι - τῶν ἐτησίων (πληθυντικός του σπάνιου ελληνιστικού ενικού: ὁ ἐτησίας)

Διπλή γενική ενικού,

  • !! ὁ Ἀννίβας, τοῦ Ἀννίβα & τοῦ Ἀννίβου (δεν έχουμε πληθυντικό)
Κατηγορία:λογοθήρας   4 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 5 λέξεις 
↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
νεᾱνῐᾱ-
ονομαστική λογοθήρᾱς οἱ λογοθῆραι
      γενική τοῦ λογοθήρου τῶν λογοθηρῶν
      δοτική τῷ λογοθήρ τοῖς λογοθήραις
    αιτιατική τὸν λογοθήρᾱν τοὺς λογοθήρᾱς
     κλητική ! λογοθήρ λογοθῆραι
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  λογοθήρ
γεν-δοτ τοῖν  λογοθήραιν

με μακρά παραλήγουσα, και περισπωμένη στην ονομαστική και κλητική πληθυντικού

αρσενικά σε -ᾶς περισπώμεναΕπεξεργασία

για τους συντάκτες: {{grc-κλίση-'Λουκᾶς'}}

Ιδιόκλιτο: Μια νέα, ελληνιστική κλίση!

Κατηγορία:Λουκᾶς   4 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 4 λέξεις 
ελληνιστική κοινή
↓ πτώσεις       ενικός      
ονομαστική Λουκᾶς
      γενική τοῦ Λουκ
      δοτική τῷ Λουκ
    αιτιατική τὸν Λουκᾶν
     κλητική ! Λουκ

Πρωτόκλιτα ιδιόκλιτα αρσενικά της ελληνιστικής κοινής συνήθως

Δεν μαρτυρείται πληθυντικός, παρά μόνον πολύ αργότερα.

Θα τα συναντήσουμε στα μεσαιωνικά ελληνικά και στα νέα ελληνικά (ουσιαστικά και επώνυμα)


Δείτε πώς τα σχολιάζει ο γραμματικός του 2ου αιώνα, Αίλιος Ηρωδιανός


ηΕπεξεργασία

θηλυκά σε -ή οξύτοναΕπεξεργασία

για τους συντάκτες: {{grc-κλίση-'ψυχή'}}
※ νέα ελληνικά
#όπως «ψυχή»
Κατηγορία:ψυχή 79 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 95 λέξεις 
↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
τῑμᾱ-
ονομαστική ψυχή αἱ ψυχαί
      γενική τῆς ψυχῆς τῶν ψυχῶν
      δοτική τῇ ψυχ ταῖς ψυχαῖς
    αιτιατική τὴν ψυχήν τὰς ψυχᾱ́ς
     κλητική ! ψυχή ψυχαί
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  ψυχᾱ́
γεν-δοτ τοῖν  ψυχαῖν
 

θηλυκά σε -η παροξύτοναΕπεξεργασία

για τους συντάκτες: {{grc-κλίση-'γνώμη'}}
※ νέα ελληνικά
#όπως «νίκη»

Ομάδα 'γνώμη'   113 λέξεις.  θηλυκά παροξύτονα σε -η, με γενική -ης

Πρωτόκλιτα θηλυκά παροξύτονα σε

  • με παραλήγουσα βραχύχρονη όπως βελόνη
  • με παραλήγουσα μακρόχρονη όπως γνώμη, με περισπωμένη στον πληθυντικό: γνῶμαι
Κατηγορία:βελόνη   16 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 27 λέξεις  με βραχύ στην παραλήγουσα

Κατηγορία:δίκη   33 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 35 λέξεις  με δίχρονο βραχύ στην παραλήγουσα
Συνολικά, όλες οι βραχείες παραλήγουσες: 62 λέξεις 

↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
ονομαστική βελόνη αἱ βελόναι
      γενική τῆς βελόνης τῶν βελονῶν
      δοτική τῇ βελόν ταῖς βελόναις
    αιτιατική τὴν βελόνην τὰς βελόνᾱς
     κλητική ! βελόνη βελόναι
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  βελόν
γεν-δοτ τοῖν  βελόναιν

με βραχεία παραλήγουσα, με οξεία στον πληθυντικό

Για τις δίχρονες παραλήγουσες θα πρέπει να συμβουλευτούμε το λεξικό μας:

  • βραχύ δίχρονο ἡ δίκη - αἱ δίκαι με οξεία.
Κατηγορία:γνώμη 30 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 39 λέξεις  με μακρό στην παραλήγουσα

Κατηγορία:νίκη 7 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 8 λέξεις  με δίχρονο μακρό στην παραλήγουσα
Συνολικά, όλες οι μακρές παραλήγουσες: 47 λέξεις 

↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
ονομαστική γνώμη αἱ γνῶμαι
      γενική τῆς γνώμης τῶν γνωμῶν
      δοτική τῇ γνώμ ταῖς γνώμαις
    αιτιατική τὴν γνώμην τὰς γνώμᾱς
     κλητική ! γνώμη γνῶμαι
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  γνώμ
γεν-δοτ τοῖν  γνώμαιν

με μακρά παραλήγουσα, και περισπωμένη στην ονομαστική και κλητική πληθυντικού

Για τις δίχρονες παραλήγουσες θα πρέπει να συμβουλευτούμε το λεξικό μας:

  • μακρό δίχρονο έχουν π.χ. ἡ νίκη - αἱ νῖκαι με περισπωμένη.

αρσενικά σε -ής οξύτοναΕπεξεργασία

για τους συντάκτες: {{grc-κλίση-'ποιητής'}}
Κατηγορία:ποιητής 35 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 35 λέξεις 
↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
ποιητᾱ-
ονομαστική ποιητής οἱ ποιηταί
      γενική τοῦ ποιητοῦ τῶν ποιητῶν
      δοτική τῷ ποιητ τοῖς ποιηταῖς
    αιτιατική τὸν ποιητήν τοὺς ποιητᾱ́ς
     κλητική ! ποιητᾰ́ ποιηταί
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  ποιητᾱ́
γεν-δοτ τοῖν  ποιηταῖν
 

αρσενικά σε -ης παροξύτοναΕπεξεργασία

για τους συντάκτες: {{grc-κλίση-'στρατιώτης'}}
※ νέα ελληνικά
#όπως «ναύτης»

Ομάδα '-ης'   0 λέξεις.  αρσενικά παροξύτονα σε -ης, με κλητική ενικού σε -α! ή -η!

Δείτε τους #κανόνες για την κλητική ενικού: σε άλφα ή σε ήτα.

Πρωτόκλιτα αρσενικά σε -ης που τονίζονται στην παραλήγουσα
Ομάδα 'στρατιώτης' με κλητική σε -ᾰ Ομάδα 'Ἀτρείδης' με κλητική σε -η
με μακρά παραλήγουσα
Κατηγορία όπως το 'στρατιώτης' 100 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 100 λέξεις 
με μακρά παραλήγουσα
Κατηγορία όπως το 'Ἀτρείδης' 9 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 9 λέξεις 
με βραχεία παραλήγουσα
Κατηγορία όπως το 'τοξότης' 51 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 52 λέξεις 
με βραχεία παραλήγουσα
Κατηγορία όπως το 'Κρονίδης' 17 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 21 λέξεις 
↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
στρᾰτῐωτα-
ονομαστική στρατιώτης οἱ στρατιῶται
      γενική τοῦ στρατιώτου τῶν στρατιωτῶν
      δοτική τῷ στρατιώτ τοῖς στρατιώταις
    αιτιατική τὸν στρατιώτην τοὺς στρατιώτᾱς
     κλητική ! στρατιῶτ στρατιῶται
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  στρατιώτ
γεν-δοτ τοῖν  στρατιώταιν
↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
Ἀτρειδα-
ονομαστική Ἀτρείδης οἱ Ἀτρεῖδαι
      γενική τοῦ Ἀτρείδου τῶν Ἀτρειδῶν
      δοτική τῷ Ἀτρείδ τοῖς Ἀτρείδαις
    αιτιατική τὸν Ἀτρείδην τοὺς Ἀτρείδᾱς
     κλητική ! Ἀτρείδη Ἀτρεῖδαι
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  Ἀτρείδ
γεν-δοτ τοῖν  Ἀτρείδαιν
↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
τοξοτα-
ονομαστική τοξότης οἱ τοξόται
      γενική τοῦ τοξότου τῶν τοξοτῶν
      δοτική τῷ τοξότ τοῖς τοξόταις
    αιτιατική τὸν τοξότην τοὺς τοξότᾱς
     κλητική ! τοξότ τοξόται
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  τοξότ
γεν-δοτ τοῖν  τοξόταιν
↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
Κρονιδα-
ονομαστική Κρονίδης οἱ Κρονίδαι
      γενική τοῦ Κρονίδου τῶν Κρονιδῶν
      δοτική τῷ Κρονίδ τοῖς Κρονίδαις
    αιτιατική τὸν Κρονίδην τοὺς Κρονίδᾱς
     κλητική ! Κρονίδη Κρονίδαι
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  Κρονίδ
γεν-δοτ τοῖν  Κρονίδαιν

Πίνακες συνηρημένωνΕπεξεργασία

θηλυκά σε -ᾶ συνηρημένα περισπώμεναΕπεξεργασία

για τους συντάκτες: {{grc-κλίση-'μνα'}}
Κατηγορία:μνᾶ   1 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 3 λέξεις 
↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
μναα-
ονομαστική μν αἱ μναῖ
      γενική τῆς μνᾶς τῶν μνῶν
      δοτική τῇ μν ταῖς μναῖς
    αιτιατική τὴν μνᾶν τὰς μνᾶς
     κλητική ! μν μναῖ
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  μν
γεν-δοτ τοῖν  μναῖν
Οι συναιρέσεις
↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
μναα-
ονομαστική (μνάα) μν αἱ (μνάαι) μναῖ
      γενική τῆς (μνάας) μνᾶς τῶν (μναῶν) μνῶν
      δοτική τῇ (μνάᾳ) μν ταῖς (μνάαις) μναῖς
    αιτιατική τὴν (μνάαν) μνᾶν τὰς (μνάας) μνᾶς
     κλητική ! (μνάα) μν (μνάαι) μναῖ
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  μν
γεν-δοτ τοῖν  μναῖν

θηλυκά σε -ῆ συνηρημένα περισπώμεναΕπεξεργασία

για τους συντάκτες: {{grc-κλίση-'συκή'}}, {{grc-κλίση-'γαλή'}}
Πρωτόκλιτα θηλυκά συνηρημένα σε '-ῆ'
Ομάδα 'συκέα' από -έα Ομάδα 'γαλέη' από -έη
ασυναίρετα
Κατηγορία:συκέα 2 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 2 λέξεις 

συνηρημένα
Κατηγορία:συκῆ 2 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 2 λέξεις 

ασυναίρετα
Κατηγορία:γαλέη 1 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 1 λέξεις 

συνηρημένα
Κατηγορία:γαλῆ 2 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 2 λέξεις 

↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
συκεα-, συκη-
ονομαστική συκέα > συκ αἱ συκέαι > συκαῖ
      γενική τῆς συκέας > συκῆς τῶν συκεῶν > συκῶν
      δοτική τῇ συκέ > συκ ταῖς συκέαις > συκαῖς
    αιτιατική τὴν συκέαν > συκῆν τὰς συκέας > συκᾶς
     κλητική ! συκέα > συκ συκέαι > συκαῖ
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  συκέα > συκ
γεν-δοτ τοῖν  συκέαιν > συκαῖν
↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
γαλεα-, γαλη-
ονομαστική γαλέη > γαλ αἱ γαλέαι > γαλαῖ
      γενική τῆς γαλέης > γαλῆς τῶν γαλεῶν > γαλῶν
      δοτική τῇ γαλέ > γαλ ταῖς γαλέαις > γαλαῖς
    αιτιατική τὴν γαλέην > γαλῆν τὰς γαλέας > γαλᾶς
     κλητική ! γαλέη > γαλ γαλέαι > γαλαῖ
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  γαλέα > γαλ
γεν-δοτ τοῖν  γαλέαιν > γαλαῖν
#Συνηρημένα-Σημειώσεις

αρσενικά σε -ᾶς συνηρημένα περισπώμεναΕπεξεργασία

για τους συντάκτες: {{grc-κλίση-'βορράς'}}

Σημείωση: ο #Λουκᾶς δεν είναι συνηρημένο.

Ομάδα 'Βορέας'
Κατηγορία:Βορρᾶς 1 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 1 λέξεις 
Κατηγορία:Βορέας 1 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 1 λέξεις 
↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
Βορεα- Βορρα-
ονομαστική Βορέας > Βορρᾶς οἱ Βορέαι > Βορραῖ
      γενική τοῦ Βορέου > Βορρ
Βορροῦ
τῶν Βορέων > Βορρῶν
      δοτική τῷ Βορέ > Βορρ τοῖς Βορέαις > Βορροῖς
    αιτιατική τὸν Βορέᾱν > Βορρᾶν τοὺς Βορέᾱς > Βορρᾶς
     κλητική ! Βορέᾱ > Βορρ Βορέαι > Βορραῖ
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  Βορέᾱ > Βορρ
γεν-δοτ τοῖν  Βορέαιν > Βορραῖν
#Συνηρημένα-Σημειώσεις
  • μοναδικό, μεταπλαστό συνηρημένο της 1ης κλίσης.
  • μαρτυρούνται και ορισμένοι τύποι του πληθυντικού


αρσενικά σε -ῆς συνηρημένα περισπώμεναΕπεξεργασία

για τους συντάκτες: {{grc-κλίση-'Ερμής'}}
Ομάδα 'Ἑρμῆς'
Κατηγορία:Ἑρμῆς 2 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 2 λέξεις 
Κατηγορία:Ἑρμέας 0 λέξεις.  Συνολικά, μαζί με ιδιαίτερες κλίσεις: 0 λέξεις 
↓ πτώσεις       ενικός         πληθυντικός  
Ἑρμεα- > Ἑρμῆ
ονομαστική Ἑρμέας > Ἑρμῆς οἱ Ἑρμέαι > Ἑρμαῖ
      γενική τοῦ Ἑρμέου > Ἑρμοῦ τῶν Ἑρμέων > Ἑρμῶν
      δοτική τῷ Ἑρμέ > Ἑρμ τοῖς Ἑρμέαις > Ἑρμαῖς
    αιτιατική τὸν Ἑρμέαν > Ἑρμῆν
Ἑρμ
τοὺς Ἑρμέᾱς > Ἑρμᾶς
     κλητική ! Ἑρμέα > Ἑρμ Ἑρμέαι > Ἑρμαῖ
  δυϊκός
ονομ-αιτ-κλ τὼ  Ἑρμέᾱ > Ἑρμ
γεν-δοτ τοῖν  Ἑρμέαιν > Ἑρμαῖν
#Συνηρημένα-Σημειώσεις

Ετυμολογία των καταλήξεωνΕπεξεργασία

Οι καταλήξεις της 1ης κλίσης είναι «φαινομενικές». Προήλθαν από συγχώνευση του χαρακτήρα του θέματος με α + κατάληξη. Όπως

ονομαστική ενικού: θεά < θέμα θεᾱ- χωρίς κατάληξη
ονομαστική ενικού: ταμίας < θέμα ταμιᾱ- +
αιτιατική πληθυντικού: τοὺς ταμίας < θέμα ταμιᾱ- + -νς (Κανόνας #νσ αποβολής του νι)
γενική πληθυντικού: τῶν ταμιῶν < θέμα ταμιᾱ- (ταμιά-) + -ων

ήταΕπεξεργασία

Μα πώς προέκυψε το ήτα μέσα στην α-κλίση;;;
Η αιτία βρίσκεται μακριά στο χρόνο, στην καταγωγή των λέξεων από την πρωτοϊνδοευρωπαϊκή τους προγιαγιά.
Είναι δύο διαφορετικές ομάδες λέξεων, από δύο διαφορετικές μορφές πρωτοϊνδοευρωπαϊκού θέματος.
Στα ελληνικά, τα θέματα αυτά είχαν και τα δύο άλφα. Μα δεν τελείωσε εκεί το ταξίδι τους.

καθαρό αΕπεξεργασία

ΚΑΝΟΝΑΣ Το καθαρό άλφα είναι μακρόχρονο. (Λατινικός όρος: a purum)

  1. παραμένει άλφα μακρό στην κατάληξη, αν προηγείται ε, ι, ρ
    1. και παραμένει άλφα σε όλες τις πτώσεις αν προηγείται φωνήεν (ή δίφθογγος) ή ρο
      ἡ #στρατιά, τῆς στρατιᾶς. ἡ #χώρα, τῆς χώρας
    2. αλλά γίνεται ήτα στη γενική και δοτική ενικού αν προηγείται σύμφωνο εκτός του ρο
      ἡ #θάλασσα, τῆς θαλάσσης Κατηγορία:θάλασσα
  2. αν δεν υπάρχει ε, ι, ρ, γίνεται ήτα
    ἡ #ψυχή, τῆς ψυχῆς. ἡ #γνώμη, τῆς γνώμης
μη καθαρό αΕπεξεργασία

Το μη καθαρό άλφα είναι βραχύχρονο:

  • παραμένει άλφα βραχύ στην κατάληξη, αν προηγείται ε, ι, ρ
    1. και παραμένει άλφα σε όλες τις πτώσεις αν προηγείται φωνήεν (ή δίφθογγος) ή ρο ή είναι προπαροξύτονο
      ἡ #βοήθεια, τῆς βοηθείας
    2. αλλά γίνεται ήτα στη γενική και δοτική ενικού αν προηγείται σύμφωνο εκτός του ρο σε μη προπαροξύτονες λέξεις
      ἡ γλῶσσα, τῆς γλώσσης

Δεν τέλειωσε η περιπέτεια! !!Εξαιρέσεις: καθαρό άλφα που όμως είναι βραχύ:


Όμως ἡ κόρη, είχε μιαν εντελώς διαφορετική ιστορία...

(Χρειάζεται επεξεργασία)

Γενικοί κανόνες 1ης κλίσηςΕπεξεργασία

  • οι καταλήξεις του πληθυντικού/δυϊκού είναι ίδιες για τα αρσενικά και για τα θηλυκά
  • η γενική πληθυντικού είναι πάντοτε περισπώμενη (-ῶν) Εξαίρεση: οἱ ἐτησίαι, τῶν ἐτησίων (του σπάνιου ὁ ἐτησίας)
  • όπου υπάρχει -ᾱς, είναι πάντα μακρό
  • το άλφα της αιτιατικής και κλητικής του ενικού έχει την ίδια ποσότητα (προσωδία) με της ονομαστικής ενικού

ΑσυναίρεταΕπεξεργασία

Πίνακας καταλήξεων 1ης κλίσης όπως διαμορφώθηκαν στην αττική διάλεκτο

αρσενικό ενικός θηλυκό ενικός πληθυντικοί δυϊκοί
ον. -ᾱς -ης -ᾱ -ᾰ !! -ᾰ -αι -ᾱ
γεν. -ου -ου -ᾱς -ᾱς -ης -ης -ῶν -αιν
δοτ. -ᾳ -ῃ -ᾳ -ᾳ -ῃ -ῃ -αις -αιν
αιτ. -ᾱν -ην -ᾱν -ᾰν -ᾰν -ην -ᾱς -ᾱ
κλ. -ᾱ -η (ή-ᾰ)!! -ᾱ -ᾰ -ᾰ -αι -ᾱ

Γκρίζα στήλη: μη καθαρό άλφα, όπως γλῶσσα
Παραδείγματα: νεανίας, ταμίας - Ἀτρείδης, Κρονίδης, στρατιώτης!! - ποιητής!!, βουλευτής!! - στρατιά, φρουρά - χώρα, σφαῖρα!!, πολιτεία, σοφία, γλῶσσα, Μοῦσα - θάλασσα, μάχαιρα - γνώμη, ψυχή

en:Appendix:Ancient Greek declension tables/first

κλητική αρσενικών -ηςΕπεξεργασία

Για την κλητική αρσενικών της 1ης κλίσης σε -ης:

ΣυνηρημέναΕπεξεργασία

Τα συνηρημένα της 1ης κλίσης: όπως μνάα > #μνᾶ, συκέα > #συκῆ, Ἑρμέας > #Ἑρμῆς

  • ΚΑΝΟΝΑΣ: Έχουν και μετά τη συναίρεση τις καταλήξεις των ασυναίρετων τύπων.
  • ΚΑΝΟΝΑΣ: Μόνο το ⟨εαστον ενικό το συναιρούν σε ⟨η⟩ όταν δεν προηγείται ρο.
  • ΚΑΝΟΝΑΣ: Όλες οι πτώσεις είναι περισπώμενες.

Παραδείγματα

  • -άᾱ > συναιρείται σε -ᾶ
  • -έᾱ
    όταν προηγείται ρο > -ᾶ
    όταν δεν προηγείται ρο > -ῆ
  • Τα α και τα ε, όπως λέει ο Σταματάκος (στην Ιστορική του Γραμματική, §46.2) «καταπίνονται» από τα μακρά φωνήεντα και τις διφθόγγους που ακολουθούν
    μνάαι > μναῖ, Ἑρμέαι > Ἑρμαῖ
    μναῶν > μνῶν, Ἑρμεῶν > Ἑρμῶν

Δείτε και τα τριτόκλιτα σε -κλέης > -κλῆς όπως «Περικλῆς»

Ανώμαλα 1ης κλίσηςΕπεξεργασία

και δείτε Παράρτημα:Ουσιαστικά (αρχαία ελληνικά)/ανώμαλα

Διπλόμορφα:

Ιδιόκλιτα