Παράρτημα:Ονόματα και επώνυμα στα ελληνικά

Arrows blue.png Δείτε : Κατηγορία:Ονόματα (ελληνικά) (αρχαία, μεσαιωνικά και νέα), Κατηγορία:Επώνυμα (νέα ελληνικά), και Επώνυμα (μεσαιωνικά ελληνικά)

Σ' αυτό το παράρτημα δίνονται εισαγωγικά και ενημερωτικά σχόλια, βιβλιογραφία και πηγές σχετικά με λήμματα του Βικιλεξικού για ονόματα και επώνυμα όπως έχουν καταγραφεί στην ελληνική γλώσσα.

Ονοματολογία (αγγλικά: onomastics) ονομάζεται η επιστήμη που ασχολείται με τα ονόματα, την ιστορία και την προέλευσή τους. Οι μελέτες για τα ονόματα είναι οι πηγές των λεξικών ονομάτων. Στην ελληνική γλώσσα, τα πιο μελετημένα ονόματα είναι τα αρχαία ελληνικά.

ΌροιΕπεξεργασία

Κριτήρια συμπερίληψηςΕπεξεργασία

  • Η χρήση ονομάτων και επωνύμων όπως καταγράφεται σε κείμενα (λογοτεχνικά, ιστορικά). Για την αρχαία περίοδο, και σε επιγραφές.
  • Για νεότερες περιόδους, όπως καταγράφονται σε επίσημους κρατικούς καταλόγους.
  • Ξένα ονόματα και επώνυμα: περιλαμβάνονται όταν καταγράφονται σε κείμενα και επίσημους καταλόγους. Π.χ. Αχμέτ, Τζιμ, Ρόμπερτ, Κένεντι για την ελληνική γλώσσα, (όπως αντίστοιχα Iannis, Papadopoulos για την αγγλική γλώσσα).

ΚατηγορίεςΕπεξεργασία

επιπλέον υποκατηγορίες

ΟρθογραφίαΕπεξεργασία

Ονόματα και επώνυμα

  • Όπως καταγράφονται σε επιγραφές ή κείμενα ή σε επίσημους καταλόγους.
  • Για τους νεότερους χρόνους: Η απλούστευση στην ορθογράφηση που ισχύει για άλλες λέξεις (π.χ. μπαλλάνταμπαλάντα) δεν ισχύει πάντοτε στην περίπτωση των ονομάτων και ιδίως των επωνύμων. Υπάρχουν πολλές διπλοτυπίες:
  • παγιωμένες γραφές (Χατζηδάκης, Χατζιδάκις, Χρήστος, Χρίστος)
  • η ορθογράφηση όπως την δηλώνει ο κάτοχος του ονόματος σε επίσημους καταλόγους (Ιάννης, Γιάνης, Γιάννης, Ιωάννης)
  • Ξένα ονόματα μεταγραμμένα με ελληνικό αλφάβητο: ισχύει ο κανόνας της απλούστευσης (ΚέννεντυΚένεντι) αλλά και πάλι, υπάρχουν πολλές καθιερωμένες γραφές που μιμούνται τη γραφή με άλλο αλφάβητο (Σαίξπηρ)
  • Ελληνικά ονόματα και επώνυμα μεταγραμμένα σε άλλα αλφάβητα:
    • με λατινικό αλφάβητο, λατινικά
    • με λατινικό αλφάβητο, μεταγραφή γράμμα προς γράμμα (απλή μεταγραφή ή σχεδόν φωνητική)

ΕτυμολογίαΕπεξεργασία

Η ετυμολόγηση των ονομάτων και κυρίως των επωνύμων παρουσιάζει ιδιαίτερες δυσκολίες. Πολλές φορές δεν είναι αρκετή η προφανής, επιφανειακή ανάλυση. Βασιζόμαστε πάντα σε βιβλιογραφία.

Αρχαία ελληνικάΕπεξεργασία

  • Ancient Greek personal names στην αγγλόγλωσση Βικιπαίδεια  
  • Κατονομασία με τρία ονόματα: όνομα - πατρώνυμο (γενική) - πατριδωνυμικό: ο Χ, γιος του τάδε από ...
    Θουκυδίδης Ὀλόρου Ἁλιμούσιος
    Περικλῆς ὁ Ξανθίππου (ὁ Χολαργεύς)
    Ἵππαρχος ὁ Χολαργεὺς
  • πατρωνυμικά - καταλήξεις: ΕΚΚΡΕΜΕΙ
  • Υποκοριστικά: ΕΚΚΡΕΜΕΙ
  • ελληνιστική περίοδος: ΕΚΚΡΕΜΕΙ

Μεσαιωνικά ελληνικάΕπεξεργασία

  • Εισαγωγή: ΕΚΚΡΕΜΕΙ

Νέα ελληνικάΕπεξεργασία

  • Greek name στην αγγλόγλωσση Βικιπαίδεια  

ΓραμματικήΕπεξεργασία

Η κλίση ονομάτων και επωνύμων:

  • Ο πληθυντικός υπάρχει όταν αναφερόμαστε σε πολλά πρόσωπα με το ίδιο όνομα ή επώνυμο.
  • Ιδιαιτερότητες: διπλοί τύποι ή διαλεκτικοί τύποι σημειώνονται στις παρατηρήσεις των Πινάκων κλίσης και σε Σημειώσεις, όπως αναφέρονται σε Λεξικά για Γραμματικές της βιβλιογραφίας μας.


ΠηγέςΕπεξεργασία

Στο Βικιλεξικό ένας μεγάλος αριθμός ονομάτων και επωνύμων έχουν δημιουργηθεί με το bot (ρομπότ) FocalPointBot το 2019.

ΒιβλιογραφίαΕπεξεργασία

Ακολουθεί ενδεικτική βιβλιογραφία με πηγές κάποιες από τις οποίες χρησιμοποιήθηκαν από συντάκτες του Βικιλεξικού για τις επεξεργασίες τους.

Αρχαία ελληνικάΕπεξεργασία

a...z

α...ω

Ιστότοποι

Νέα ελληνικάΕπεξεργασία

Λεξικά

  • Γενικά λεξικά που περιέχουν και ονόματα, επώνυμα:
    • Μπαμπινιώτης, Γεώργιος (20195) Λεξικό τής νέας ελληνικής γλώσσας. Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας
  • Ειδικά λεξικά ονομάτων και επωνύμων
    • Βαγιακάκος, Δικαίος Β. (1964) Σχεδίασμα περί των τοπωνυμικών και ανθρωπωνυμικών Σπουδών εν Ελλάδι 1833-1962. Εν Αθήναις
    • onomatologio.gr] ιστότοπος, από το 2014
    • Συμεωνίδης, Χαράλαμπος (2010) Ετυμολογικό λεξικό των νεοελληνικών οικωνυμίων, τόμ. 1-2. Λευκωσία: Κέντρο Μελετών Ι.Μ. Κύκκου


Μελέτες

  • Δημητρίου, Μαρία. Σερεμετάκης Θεόδωρος (2003) Τα νεοελληνικά κύρια ονόματα. Εκδόσεις Πατάκη, πρώτη έκδοση.
  • Καραμάνης, Ηλίας Κ. (2011) 10.000 επώνυμα και η σημασία τους στα ελληνικά
  • Μεγαπάνου, Αμαλία. Πρόσωπα και άλλα κύρια ονόματα μυθολογικά - ιστορικά έως τον 1ο μ.Χ. αιώνα της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας. Εκδόσεις: Μουσείο Μπενάκη - Εκδόσεις Έναστρον, 2006
  • Μπούτουρας, Αθανάσιος Χ. (1912) Τα νεοελληνικά κύρια ονόματα ιστορικώς και γλωσσικώς ερμηνευόμενα. Εν Αθήναις : Τυπογραφείον της Β. Αυλής Α. Ραφτάνη. @anemi
  • Ντίνας, Κωνσταντίνος Δημ. (1995) Κοζανίτικα επώνυμα 1759-1916 Υπουργείο Πολιτισμού, Δήμος Κοζάνης
  • Τομπαΐδης, Δημήτριος (1990) Ελληνικά επώνυμα τουρκικής προέλευσης. Αθήνα: Επικαιρότητα
  • Τριανταφυλλίδης, Μανόλης (1982) Τα μυστικά των ονομάτων: τα οικογενειακά μας ονόματα. Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη. (Ημιτελές έργο του Τριανταφυλλίδη που εκδόθηκε μετά το θάνατό του)
  • Φουνταλής, Χάρης. Ελληνικά Ονόματα πρόσβαση:2019.11.15.
    Στατιστικές του Φουνταλή σε δείγμα ~100.000 ονομάτων από κατάλογο του Α.Σ.Ε.Π του 2008.

Για τους συντάκτεςΕπεξεργασία

Ειδικά για τα ονόματα και τα επώνυμα, τοποθετούμε ειδικά πρότυπα στη γραμμή ορισμού. Εντάσσουν στις σχετικές Κατηγορίες ανά γλώσσα: Ανδρικά ονόματα, Ανδρικά επώνυμα και Γυναικεία ονόματα, Γυναικεία επώνυμα

Δείτε Βοήθεια:Ετυμολογία#Ονόματα και Κατηγορία:Πρότυπα βιβλιογραφίας

Δείτε επίσηςΕπεξεργασία

ΑναφορέςΕπεξεργασία