Άνοιγμα κυρίου μενού

ΓενικάΕπεξεργασία

Η ετυμολογία είναι η αναζήτηση της προέλευσης μιας λέξης. Μπορεί να είναι προϊόν παραγωγής ή σύνθεσης. Ίσως προήλθε από μια παλαιότερη φάση της γλώσσας. Ίσως είναι δάνειο από μια άλλη γλώσσα. Τις πληροφορίες αυτές αντλούμε από έγκριτα λεξικά.

  • Δεν 'φανταζόμαστε' δικές μας ετυμολογίες. Πάντα συμβουλευόμαστε λεξικά.
  • Δεν αντιγράφουμε τα λεξικά. Τα μελετάμε και μεταφέρουμε τις πληροφορίες ακολουθώντας τις συμβάσεις του Βικιλεξικού.

Η Ενότητα της ετυμολογίας τοποθετείται στην αρχή του λήμματος, αμέσως μετά το πρότυπο γλώσσας (για παράδειγμα {{-el-}}) και, ενδεχομένως την κλίση του λήμματος

πχ. στο λήμμα ουρανός βλέπετε: {{el-κλίσ-'ουρανός'}}   Ακολουθεί η ετυμολογία.

Η ετυμολογία στο Βικιλεξικό τηρεί ορισμένους κανόνες και συμβάσεις, που περιγράφονται αναλυτικά στη σελίδα Βοήθεια:Ετυμολογία. Εδώ, θα βρείτε μια σύντομη εισαγωγή.

Προσθήκη ετυμολογιώνΕπεξεργασία

Για να προσθέσετε μια ετυμολογία σε ένα λήμμα, απλώς πατήστε την [επεξεργασία] δίπλα στην επικεφαλίδα Ετυμολογία, και θα οδηγηθείτε σε μια ιστοσελίδα για την εισαγωγή της.

Η σύνταξη της ετυμολογίας γίνεται με:

: '''{{PAGENAME}}''' <

Ίσως εμφανιστεί μια γραμμή σαν την παρακάτω:

: '''{{PAGENAME}}''' < {{λείπει η ετυμολογία}}

Το σύμβολο <   σημαίνει: από, προήλθε από

Σβήστε το {{λείπει η ετυμολογία}} και βάλτε τις πληροφορίες σας εκεί.

Για να ελεγχθεί η ετυμολογία και από άλλους συντάκτες, διατηρήστε και το "{{λείπει η ετυμολογία}}" ή ζητήστε βοήθεια στο δωμάτιο συζήτησης Ζητούμενα άρθρα ή στη Βικιδημία.

Για πολυλεκτικούς όρουςΕπεξεργασία

Για πολυλεκτικούς όρους με λίγες λέξεις

: '''{{PAGENAME}}''' < {{βλ|<πρώτη λέξη>|<δεύτερη λέξη>}} και αν χρειάζεται, κάποιες διευκρινίσεις για το πώς και πότε πρωτοδημιουργήθηκε ο όρος

Για μεγαλύτερες εκφράσεις, αποφεύγουμε την επανάληψη του PAGENAME. Π.χ.

: {{βλ|<πρώτη λέξη>|<δεύτερη λέξη>|<τρίτη λέξη>|έως και 11 λέξεις}}

Παράδειγμα στο λήμμα: κάλλιο πέντε και στο χέρι παρά δέκα και καρτέρει

Σύνταξη ετυμολογιώνΕπεξεργασία

Θα μπορούσαμε να γράψουμε μια ετυμολογία με μια δυο φράσεις. Σε ένα ηλεκτρονικό λεξικό όμως, υπάρχει η δυνατότητα να δημιουργούνται αυτόματα κατάλογοι με Κατηγορίες. Για να το πετύχουμε αυτό χρησιμοποιούμε ειδικά Πρότυπα εντολών. Τα γράφουμε με τα ονόματά τους που περικλείονται από διπλά άγκιστρα (δείτε Σύνδεσμοι).

Αλλά πρέπει να προσδιορίζουμε και τη γλώσσα: χρησιμοποιούμε τους διεθνείς κωδικούς ISO γλωσσών. Αν πρόκειται για προέλευση μια λέξης από άλλη γλώσσα, χρειαζόμαστε τους κωδικούς της γλώσσας δότριας και της γλώσσας αποδέκτριας.

ΠρότυπαΕπεξεργασία

Γράφουμε {{όνομα προτύπου|κωδικός γλώσσας δότριας|γλώσσας δέκτριας|λέξη δότρια}}

Τα πρότυπα που χρησιμοποιούνται πιο συχνά είναι

  • το πρότυπο {{ετυμ}} που εννοεί: προήλθε χωρίς άλλη διευκρίνηση. Εντάσσει στη γενική Κατηγορία:Προέλευση λέξεων στην υποκατηγορία της γλώσσας που θα προσδιορίσουμε. Π.χ.

Μια προέλευση πιθανόν να είναι πιο εξειδικευμένη. Συχνά χρησιμοποιούμε:

Αν δεν είμαστε σίγουροι για το είδος της σχέσης δύο γλωσσών, επιλέγουμε το γενικό πρότυπο {{ετυμ}}

Παράδειγμα 1Επεξεργασία

Για το λήμμα πάρτι, κοιτάξαμε ένα λεξικό και θέλουμε να γράψουμε ότι

είναι μια λέξη που δανείστηκε η νέα ελληνική γλώσσα από την αγγλική party


Τα ειδικά 'Πρότυπα' εντολών θα διαμορφώσουν την παραπάνω ετυμολογία

  • πιο συνοπτικά
  • και δυναμικά, εντάσσοντας σε Κατηγορίες.

Θα γραφτεί ως εξής

: '''{{PAGENAME}}''' < {{δαν|en|el|party}}

που θα εμφανίσει

πάρτι < αγγλική party

Χρησιμοποιήσαμε

  • το πρότυπο {{δαν}}
  • τους διεθνείς κωδικούς ISO της γλώσσας δότριας (αγγλικά: en) και της γλώσσας αποδέκτριας (νέα ελληνικά el).

Το λήμμα πάρτι θα ενταχθεί στην Κατηγορία:Δάνεια από τα αγγλικά (νέα ελληνικά), κι επίσης, στην Κατηγορία:Νεοελληνικές λέξεις αγγλικής προέλευσης
Τις Κατηγορίες τις βλέπουμε στο κάτω κάτω μέρος της σελίδας.

Παράδειγμα 2Επεξεργασία

Για την ελληνική λέξη ολόχρυσος σκεφτόμαστε να γράψουμε ότι

είναι σύνθετη λέξη από το όλος + χρυσός

Μα ξεχάσαμε να συμβουλευτούμε και ένα λεξικό! Όσο κι αν φαίνεται απλή αυτή η σύνθετη λέξη...


Πράγματι, αν συμβουλευτούμε το λήμμα ολόχρυσος στο Λεξικό Τριανταφυλλίδη (ΛΚΝ) θα δούμε ότι είναι μια λέξη που κληρονομήθηκε απευθείας από τα αρχαία ελληνικά! Η σύνθεση δεν έγινε στα νεότερα χρόνια. Επίσης, στο λήμμα ολο- βλέπουμε ότι είναι πρόθημα. Άρα πρέπει να γράψουμε

: '''{{PAGENAME}}''' < κληρονομήθηκε από την αρχαία ελληνική [[ὁλόχρυσος]] < που είχε δημιουργηθεί από το [[ὅλος]] + [[χρυσός]]. Και σήμερα μπορούμε να την αναλύσουμε σε [[ολό-]] + [[χρυσός]]


Τώρα η ετυμολογία μας είναι σχεδόν τέλεια.

Θα γραφτεί ως εξής

: '''{{PAGENAME}}''' < {{κλη|grc|el|ὁλόχρυσος]]<ref>{{Β:ΛΚΝ}}</ref> < [[ὅλος]] + ουσιαστικό {{λ|χρυσός|grc}} + κατάληξη {{λ|-ος|grc}}. Συγχρονικά αναλύεται σε {{π|ολό-}} + επίθετο {{λ|χρυσός|el}}

Χρησιμοποιήσαμε

  • το πρότυπο {{κλη}} με τους κωδικούς ISO της γλώσσας-δότριας (αρχαία ελληνικά: grc), της γλώσσας-αποδέκτριας (νέα ελληνικά el). Το λήμμα ολόχρυσος θα ενταχθεί σε Κατηγορία:Κληρονομημένες λέξεις και Κατηγορία:Νεοελληνικές λέξεις με προέλευση από... κλπ κλπ.
  • το πρότυπο {{λ}} που δημιουργεί σύνδεσμο ακριβείας με τον Τομέα γλώσσας. Η λέξη χρυσός υπάρχει, και στα νέα ελληνικά, και στα αρχαία.
  • το πρότυπο {{π}} που φτιάχνει Κατηγορίες για προσφύματα κάθε είδους. Στο παράδειγμά μας, το λήμμα θα ενταχθεί στην Κατηγορία:Λέξεις με πρόθημα ολό- (νέα ελληνικά)

Δεν παραλείψαμε να κάνουμε αναφορά στο Λεξικό που ήταν η πηγή μας (ΛΚΝ), δημιουργώντας παραπομπή με <ref></ref> (δείτε Παραπομπές).

Και άλλαΕπεξεργασία

Υπάρχουν και άλλες περιπτώσεις προτύπων και Κατηγοριών.

Αν πάλι χρειάζεστε ένα πρότυπο που δεν υπάρχει ακόμα, μπορείτε να το ζητήσετε στο δωμάτιο συζήτησης Διαχείριση προτύπων ή στη Βικιδημία.


Καλή δουλειά!


Συνέχεια στην επόμενη ενότητα του οδηγού.